Η νέα γυναικοκτονία που συγκλονίζει την Καλαμάτα έρχεται να προστεθεί σε μια μακρά λίστα περιστατικών που τα τελευταία χρόνια έχουν προκαλέσει σοκ και προβληματισμό στην ελληνική κοινωνία. Ωστόσο, πίσω από την ανθρώπινη τραγωδία και τη δικαιολογημένη οργή της κοινής γνώμης, αναδεικνύεται ένα ευρύτερο ερώτημα: πόσες ακόμη ζωές πρέπει να χαθούν μέχρι να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα ως αυτό που πραγματικά είναι;
Δεν πρόκειται μόνο για ένα ποινικό αδίκημα. Πρόκειται για μια βαθιά κοινωνική παθογένεια με σοβαρές επιπτώσεις στην κοινωνική συνοχή, στη λειτουργία των θεσμών και στο μέλλον ολόκληρων οικογενειών.
Στην περίπτωση της Καλαμάτας, η δημόσια συζήτηση δεν αφορά μόνο τη δολοφονία μιας γυναίκας. Αφορά και το μέλλον των δύο ανήλικων παιδιών που μένουν πίσω. Αφορά το ποιος θα τα αναλάβει, πώς θα στηριχθούν ψυχολογικά και κοινωνικά και ποιος θα αναλάβει το βάρος μιας τραγωδίας που θα τα συνοδεύει για όλη τους τη ζωή.
Αυτή είναι ίσως η λιγότερο ορατή αλλά πιο επώδυνη διάσταση κάθε γυναικοκτονίας. Οι συνέπειες δεν τελειώνουν με τη σύλληψη ή την καταδίκη του δράστη. Συνεχίζονται για χρόνια, επηρεάζοντας παιδιά, συγγενείς, κοινωνικές υπηρεσίες, εκπαιδευτικές δομές και τελικά ολόκληρη την κοινωνία.
Η αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχει νομοθετική παρέμβαση που μπορεί να εξαλείψει από μόνη της τη βία ή να αλλάξει την ψυχοσύνθεση ενός ανθρώπου που λειτουργεί με εμμονή, κτητικότητα και επιθετικότητα. Υπάρχουν όμως πολιτικές που μπορούν να περιορίσουν τον κίνδυνο και να προστατεύσουν αποτελεσματικότερα τα θύματα.
Ταχύτερη απονομή Δικαιοσύνης. Ενίσχυση των δομών προστασίας. Συνεχής αξιολόγηση περιστατικών υψηλού κινδύνου. Καλύτερη εκπαίδευση των αρμόδιων υπηρεσιών. Πραγματική υποστήριξη των ανθρώπων που ζητούν βοήθεια πριν βρεθούν σε αδιέξοδο.
Παράλληλα, απαιτείται αλλαγή νοοτροπίας. Για δεκαετίες η βία μέσα στο σπίτι αντιμετωπιζόταν ως ιδιωτική υπόθεση. Σήμερα γνωρίζουμε ότι δεν είναι. Κάθε περιστατικό που αγνοείται, κάθε προειδοποιητικό σημάδι που υποτιμάται, μπορεί να οδηγήσει σε μια ανεπανόρθωτη τραγωδία.
Οι γυναικοκτονίες δεν αποτελούν μόνο πρόβλημα ασφάλειας. Αποτελούν δείκτη της ποιότητας των θεσμών, της αποτελεσματικότητας των κοινωνικών πολιτικών και της ωριμότητας μιας κοινωνίας.
Η Ελλάδα θρηνεί σήμερα μια γυναίκα. Όμως η πραγματική πρόκληση δεν είναι να εκφράσουμε απλώς τη θλίψη μας. Είναι να διασφαλίσουμε ότι η επόμενη γυναίκα που θα βρεθεί σε κίνδυνο θα βρει έγκαιρα την προστασία που χρειάζεται.
Γιατί κάθε γυναικοκτονία είναι μια προσωπική τραγωδία. Ταυτόχρονα όμως είναι και μια συλλογική αποτυχία. Και οι κοινωνίες κρίνονται όχι από το πόσο συγκλονίζονται μετά από μια τραγωδία, αλλά από το πόσο αποτελεσματικά εργάζονται για να την αποτρέψουν.
Κώστας Αδαμόπουλος
