Σε καθεστώς οικονομικής πίεσης εξακολουθούν να βρίσκονται τα ελληνικά νοικοκυριά, καθώς, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, η αποταμίευση παραμένει αρνητική και το 2025, επιβεβαιώνοντας ότι οι πολίτες καλύπτουν τις ανάγκες τους καταναλώνοντας αποθέματα και όχι αποταμιεύοντας.
Ειδικότερα, όπως ανακοίνωσε η ΕΛΣΤΑΤ, το ποσοστό αποταμίευσης των νοικοκυριών και των μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων που τα εξυπηρετούν (ΜΚΙΕΝ), το οποίο ορίζεται ως η ακαθάριστη αποταμίευση προς το ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα, διαμορφώθηκε στο -3,0% το δεύτερο τρίμηνο του 2025, έναντι -6,1% το αντίστοιχο τρίμηνο του 2024. Αρνητική αποταμίευση καταγράφεται σταθερά τα τελευταία χρόνια, με μοναδική εξαίρεση την περίοδο της πανδημίας, όταν οι περιορισμοί είχαν συγκρατήσει την κατανάλωση.
Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ ευθυγραμμίζονται με τις πρόσφατες διαπιστώσεις του ΙΟΒΕ, σύμφωνα με τις οποίες η πρόθεση αποταμίευσης των νοικοκυριών επιδεινώνεται περαιτέρω. Τον Νοέμβριο, ο σχετικός δείκτης υποχώρησε στις -70,8 μονάδες από -67,5 τον Οκτώβριο, ενώ το 85% των νοικοκυριών δηλώνει ότι δεν θεωρεί πιθανή την αποταμίευση τους επόμενους 12 μήνες. Αντίθετα, στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωζώνη οι αντίστοιχοι δείκτες κινούνται σε θετικό έδαφος.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνει μια διαχρονική «παθογένεια» της ελληνικής οικονομίας, με τη χώρα να καταγράφει τη χειρότερη επίδοση στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι αιτίες είναι πολυπαραγοντικές και συνδέονται κυρίως με τη μακροχρόνια συμπίεση των εισοδημάτων και την έντονη ακρίβεια.
Σύμφωνα με διαθέσιμες έρευνες, τα εισοδήματα των Ελλήνων παραμένουν τουλάχιστον 15% χαμηλότερα σε σχέση με το 2009, παρά τη σταδιακή ανάκαμψη της οικονομίας. Την ίδια ώρα, οι τιμές βασικών ειδών διατροφής έχουν αυξηθεί πάνω από 35% τα τελευταία πέντε χρόνια, περιορίζοντας δραστικά το διαθέσιμο εισόδημα. Δεν είναι τυχαίο ότι σημαντικό ποσοστό εργαζομένων και συνταξιούχων δηλώνει πως οι αποδοχές του δεν επαρκούν για ολόκληρο τον μήνα, με τα χρήματα να εξαντλούνται στα μέσα ή έως τις 20 του μήνα.
Επιπλέον, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, της ΕΚΤ και του ΟΟΣΑ, η Ελλάδα κατατάσσεται στις τελευταίες θέσεις της ΕΕ, μαζί με τη Βουλγαρία, ως προς την αγοραστική δύναμη. Παράλληλα, η υψηλή άμεση και έμμεση φορολογία απορροφά σημαντικό μέρος των εισοδημάτων, εντείνοντας την οικονομική ασφυξία των νοικοκυριών.
Την ίδια στιγμή, το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και των ΜΚΙΕΝ αυξήθηκε το δεύτερο τρίμηνο του 2025 κατά 8,1% σε ετήσια βάση, φτάνοντας τα 41,93 δισ. ευρώ. Ωστόσο, η αύξηση αυτή δεν αντικατοπτρίζει πλήρως τη βελτίωση της οικονομικής κατάστασης, καθώς συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την άνοδο της απασχόλησης.
Παράλληλα, η τελική καταναλωτική δαπάνη αυξήθηκε κατά 5%, φτάνοντας τα 43,2 δισ. ευρώ. Πρόκειται, ωστόσο, για αύξηση με «υποχρεωτικό» χαρακτήρα, καθώς τα νοικοκυριά αναγκάζονται να δαπανούν περισσότερα χρήματα απλώς για να καλύψουν βασικές ανάγκες, υπό το βάρος της παρατεταμένης ακρίβειας.
