Ιδιαίτερη προσοχή καλεί τους φορολογούμενους να επιδείξουν η ΑΑΔΕ στη χρήση δανείων για την κάλυψη τεκμηρίων και του «πόθεν έσχες», καθώς ελλιπής ή λανθασμένη τεκμηρίωση μπορεί να οδηγήσει σε απόρριψη από τη φορολογική διοίκηση και στην επιβολή πρόσθετων φόρων και προστίμων.
Η λήψη δανείου αποτελεί έναν από τους βασικούς τρόπους άμυνας για φορολογούμενους με χαμηλά δηλωθέντα εισοδήματα, αλλά υψηλές τεκμαρτές δαπάνες, ή για όσους προχώρησαν εντός του φορολογικού έτους σε αγορές περιουσιακών στοιχείων. Ωστόσο, για να αναγνωριστεί φορολογικά, το δάνειο πρέπει να πληροί συγκεκριμένες προϋποθέσεις και να έχει ληφθεί εντός αυστηρών χρονικών ορίων.
Κρίσιμες ημερομηνίες
Σύμφωνα με την ΑΑΔΕ, τα δάνεια που χρησιμοποιούνται για την κάλυψη τεκμηρίων πρέπει να έχουν ληφθεί πριν από τη λήξη του φορολογικού έτους στο οποίο αφορούν. Ειδικότερα, όσοι φορολογούμενοι σκοπεύουν να καλύψουν τεκμήρια του 2025 με τη λήψη δανείου θα πρέπει να κινηθούν άμεσα, καθώς απομένουν μόλις 13 ημέρες μέχρι την εκπνοή του έτους.
Δάνειο που λαμβάνεται εντός του 2026 δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη δικαιολόγηση τεκμηρίων ή εισοδημάτων του 2025.
Πότε αναγνωρίζεται ένα δάνειο
Όπως διευκρινίζει η Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) της ΑΑΔΕ, για να χρησιμοποιηθεί ένα δάνειο –ιδίως μέσω ιδιωτικού συμφωνητικού– για την κάλυψη τεκμηρίων, θα πρέπει να πληρούνται σωρευτικά οι εξής προϋποθέσεις:
- Το δάνειο να είναι πραγματικό και όχι εικονικό
- Ο σκοπός του δανείου να συνδέεται άμεσα με το τεκμήριο που καλύπτεται
- Το ιδιωτικό συμφωνητικό να φέρει βέβαιη χρονολογία από αρμόδια αρχή
- Το δάνειο να έχει ληφθεί πριν από την πραγματοποίηση της σχετικής δαπάνης
Το βάρος της απόδειξης φέρει αποκλειστικά ο φορολογούμενος, καθώς τα ποσά των δανείων μειώνουν τη διαφορά μεταξύ δηλωθέντος και τεκμαρτού εισοδήματος.
Τι εξετάζει ο φορολογικός έλεγχος
Η ΔΕΔ επισημαίνει ότι τα δάνεια μεταξύ ιδιωτών αναγνωρίζονται κατ’ αρχήν ως μέσο χρηματοδότησης προσωπικών ή επαγγελματικών δαπανών. Ωστόσο, καθοριστικής σημασίας είναι η απόδειξη της μη εικονικότητας του δανείου.
Κατά τον φορολογικό έλεγχο αξιολογούνται, ενδεικτικά, τα εξής στοιχεία:
- Η ύπαρξη σύμβασης με βέβαιη ημερομηνία
- Η οικονομική δυνατότητα του δανειστή (φορολογικό απόθεμα)
- Η ρητή αναφορά του σκοπού του δανείου
- Η απόδειξη της μεταφοράς του ποσού από τον δανειστή στον δανειζόμενο
- Η τήρηση βασικών όρων δανεισμού, όπως τόκος και πρόγραμμα αποπληρωμής
Η σημασία της βέβαιης χρονολογίας
Όσον αφορά τη χρονολογία των ιδιωτικών συμφωνητικών, η ΔΕΔ τονίζει ότι αυτά αποκτούν βέβαιη ημερομηνία έναντι τρίτων μόνο όταν θεωρηθούν από συμβολαιογράφο ή άλλο αρμόδιο δημόσιο όργανο. Διαφορετικά, λαμβάνεται υπόψη η ημερομηνία δημόσιου εγγράφου στο οποίο μνημονεύεται το ιδιωτικό συμφωνητικό ή η ημερομηνία γεγονότος που καθιστά αδιαμφισβήτητη τη χρονολογία του.
Τι ισχύει για τα τραπεζικά δάνεια
Σε περίπτωση τραπεζικού δανείου, αυτό θα πρέπει επίσης να έχει ληφθεί πριν από την αγορά του περιουσιακού στοιχείου, εφόσον καλύπτει τεκμήριο αγοράς, ή εντός του ίδιου φορολογικού έτους, εάν αφορά κάλυψη τεκμαρτών δαπανών.
