Οι Ηνωμένες Πολιτείες κινούνται προς την κατεύθυνση επαναδιατύπωσης της συμφωνίας αμυντικής συνεργασίας με τη Δανία, επιδιώκοντας την άρση κάθε περιορισμού στη στρατιωτική τους παρουσία στη Γροιλανδία, σύμφωνα με πηγές με γνώση του θέματος που επικαλείται το Bloomberg.
Η υφιστάμενη συμφωνία, η οποία υπεγράφη το 1951 και τροποποιήθηκε το 2004, προβλέπει ότι οι ΗΠΑ οφείλουν να διαβουλεύονται και να ενημερώνουν τη Δανία και τη Γροιλανδία πριν από οποιαδήποτε σημαντική αλλαγή στις στρατιωτικές επιχειρήσεις ή εγκαταστάσεις τους στο νησί.
Στόχος η άρση κάθε περιορισμού
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, οι Αμερικανοί διαπραγματευτές επιδιώκουν την τροποποίηση της σχετικής διατύπωσης, ώστε να διασφαλιστεί ότι η Ουάσινγκτον δεν θα αντιμετωπίζει απολύτως κανέναν περιορισμό στον στρατιωτικό σχεδιασμό της στη Γροιλανδία. Οι λεπτομέρειες της ενδεχόμενης νέας συμφωνίας παραμένουν υπό διαπραγμάτευση.
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άννα Κέλι, ανέφερε ότι εφόσον η συμφωνία ολοκληρωθεί —κάτι για το οποίο, όπως είπε, ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται ιδιαίτερα αισιόδοξος— οι ΗΠΑ θα επιτύχουν όλους τους στρατηγικούς τους στόχους στη Γροιλανδία «με πολύ μικρό κόστος και σε μόνιμη βάση». Όπως πρόσθεσε, οι λεπτομέρειες θα δημοσιοποιηθούν μόλις οριστικοποιηθούν από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη. Η δανική πρεσβεία στην Ουάσινγκτον αρνήθηκε να σχολιάσει.
Δηλώσεις Τραμπ και ρόλος του ΝΑΤΟ
Η αμερικανική προσέγγιση ευθυγραμμίζεται με τις δημόσιες τοποθετήσεις του Τραμπ, ο οποίος ανακοίνωσε πρόσφατα το «πλαίσιο μιας μελλοντικής συμφωνίας» για τη Γροιλανδία, μετά από συνάντηση με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι το ΝΑΤΟ θα συμμετάσχει στη διαδικασία, τονίζοντας πως οι ενέργειες θα γίνουν «σε συνεργασία με τη Συμμαχία, όπου αυτό κρίνεται σκόπιμο». Ερωτηθείς αν η συμφωνία συνεπάγεται κυριότητα των ΗΠΑ επί του νησιού, απάντησε ότι θα υπάρξει «πλήρης στρατιωτική πρόσβαση», χωρίς χρονικούς ή άλλους περιορισμούς. Παράλληλα, ανέφερε ότι εντός δύο εβδομάδων θα καταστεί σαφές αν η Δανία έχει συναινέσει.
Γεωπολιτικές ισορροπίες και ανταλλάγματα
Μια τελική συμφωνία εκτιμάται ότι θα εκτόνωνε τη σοβαρότερη ένταση στη διατλαντική συμμαχία από την ίδρυση του ΝΑΤΟ μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το Bloomberg έχει μεταδώσει ότι το υπό συζήτηση πλαίσιο περιλαμβάνει τη στάθμευση αμερικανικών πυραύλων, δικαιώματα εξόρυξης με στόχο τον αποκλεισμό κινεζικών συμφερόντων, καθώς και ενισχυμένη παρουσία του ΝΑΤΟ στην Αρκτική.
Σε αντάλλαγμα, ο Τραμπ φέρεται να δεσμεύεται ότι δεν θα επιβάλει δασμούς σε ευρωπαϊκές χώρες.
Επιφυλάξεις από Δανία και Γροιλανδία
Παρά τις αμερικανικές πιέσεις, παραμένει ασαφές σε ποιο βαθμό η Δανία και η Γροιλανδία θα αποδεχθούν τις προτεινόμενες αλλαγές. Η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρεντέρικσεν δήλωσε ότι και οι δύο πλευρές είναι ανοικτές σε «περαιτέρω διεύρυνση» της αμυντικής συμφωνίας του 1951, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι οποιαδήποτε αλλαγή θα πρέπει να γίνει «με τον σωστό τρόπο».
Η ίδια σημείωσε ότι οι συνομιλίες βρίσκονται σε εξέλιξη, χωρίς να υπεισέλθει σε λεπτομέρειες για τη μορφή που θα μπορούσε να λάβει μια νέα συμφωνία.
Ιστορικό και τοπικές ισορροπίες
Μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, οι ΗΠΑ έχουν περιορίσει δραστικά τη στρατιωτική τους παρουσία στη Γροιλανδία, από έως και 17 βάσεις σε μία, με περίπου 150 στρατιωτικούς και περισσότερους από 300 συμβασιούχους, πολλοί εκ των οποίων είναι Δανοί ή Γροιλανδοί.
Όπως δήλωσε η πρώην αναπληρώτρια βοηθός υπουργού Άμυνας των ΗΠΑ για την Αρκτική, Άιρις Φέργκιουσον, τόσο η Δανία όσο και η Γροιλανδία έχουν διαχρονικά επιδείξει προθυμία για ενίσχυση της αμερικανικής παρουσίας, καθώς οι σχετικές συμβάσεις στηρίζουν και την τοπική οικονομία.
